SLIM.am-ը ներկայացնում է բացառիկ պատմություն , թե ինչպես էին Օսմանյան Թուրքիայում թուրքերը մոտ 2 տարի օգտագործել հայկական տառերը.
Քչերը գիտեն, որ Թուրքիայի ժամանակակից թուրքերենի այբուբենի հեղինակը հայ է. ո՞վ էր նա:
Ժամանակակից Թուրքիայում ակտիվորեն փորձում են թաքցնել այն հանգամանքը, որ թուրքական այբուբենի հեղինակներից ամենամեծ ներդրում ունեցողը հայ էր, սակայն երբեմն նրանց մոտ այլևս

չի ստացվում թաքցնել Հակոբ Մարտայանի դերը, ով այն քիչ հայերից էր, որ կարողացավ ողջ մնալ և փրկ վել Հայոց մեծ եղե ռնից։ Մուսթաֆա Քեմալը հենց նրան 1923թվականին հանձնարարեց զբաղվել հին թուրքերենի փոփոխություններով և լեզուն հարմարեցնել լատինական այբուբենի բոլոր կանոններին։ Մարտայանի շնորհիվ ժամանակակից թուրքերենն ունի այսօրվա տեսքը։ Նրա

բարեփոխումների միջոցով թուրքերենն ավելի հասկանալի այբուբեն ունեցավ, որը սովորելը դարձավ առավել դյուրին։ Բացի դրանից՝ հայտնի հայ լեզվաբանը դարձավ Թուրքիայի նախագահի խորհրդականը լեզվական, մշակութային և այլ հարցերով։ Նրա դերն ուղղակի անգնահատելի էր։
Մարթայանը ծա ռայություն էր մատուցել թրքական սահ մանադրությունն ստեղծելու, հանրապետական կարգը կատարելագործելու, արաբատառ այբուբենը

լատինատառ դարձնելու գործում: Նա է Թուրքիայում մտցրել ազգանունները` Քեմալին կոչելով Աթաթուրք (թուրքերի հայր)… Վերջինս էլ Մարթայանին կոչել է Դիլաչար (լեզվի բանալի): Օսմանյան Թուրքիայում, նախքան 1928թվականի լատինատառ այբուբենի հաստատումը և ներդրումը, թուրքերը մոտ 2 տարի օգտագործել են հայկական տառերը` թուրքերենով գրելու համար: Սրա մասին պատմում էր մի մարդ ով թուրքերեն լեզուն սովորել էր հայատառ

թուրքերենով գրված Աստվածաշունչ ընթերցելու շնորհիվ, որն ի դեպ նրան էր հասել իր տատիկից… 1934թվականին նախագահ Մուստաֆա Քեմալի հրավերով Թուրքիայում էին գտնվում մեծ թվով այլազգի լեզվաբան-գիտնականներ: Նրանց հետ միասին աշխատում էր նաեւ Քեմալի քարտուղարը` բուլղարահայ գիտնական Հակոբ Մարթայանը: 1916թվականից նա Քեմալի օգնականը և խորհրդատուն էր: Այդ կապը մի քանի տարի

ընդհատվել էր, իսկ 1932թվականին նորից շարունակվել: Հետաքրքրական է, որ, բացի հայերենից և թուրքերենից, Հակոբ Մարտայանը տիրապետում էր ևս 19 լեզվի։ Նա մա հացավ 1979թվականին Ստամբուլում՝ ստանձնելով Թուրքիայի լեզվական մշակույթում հեղա փոխական և անգնահատելի բարեփոխումներ իրականացրած մեծանուն հայի դերը։ Հակոբ Վահանի Մարթայան (Դիլաչար) ծնվել է մայիսի քսաներկուսին 1895թ. Կոստանդնուպոլիսում (Ստամբուլ , Օսմանյան կայսրություն) , լեզվաբան, թուրքագետ, մանկավարժ։ Թուրքական լեզվագիտական

ընկերության 1-ին գլխավոր քարտուղարը: Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը թուրքերեն լեզվի ուսումնասիրության մեջ Մարթայանի ունեցած ներդրման համար նրան շնորհել էր «Դիլաչար» («Լեզու բացող») ազգանունը:
Հիշեցնենք , որ 2013 թվականին դեռևս վարչապետ Էրդողանի կողմից սեպտեմբերի երեսունին Թուրքերենի այբուբենի համալրման հարցը հայտնվեց

քաղաքական օրակարգում , ժողովրդավարական բարեփոխումների փաթեթում, նաև թուրքերեն տառերի մասին օրենքի փոփոխության առաջարկը: Այսպես` առաջարկվում էր փոփոխության ենթարկել 1928 թ-ին ընդունված թուրքերեն տառերի մասին օրենքն ու գործող 29 տառերի հետ միասին օգտագործել նաև քրդերենում առկա x, w ու q տառերը:

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *