Հայաստանի Հանրապետության ազգային հարստություններից է լավաշը՝ հայկական հացը: Հայաստանում լավաշ հացը հայտնի է մ.թ.ա 1-ին 1000-ամյակից: Արտաշատ քաղաքի պեղпւմների ժամանակ հայտնաբերվել է այդ ժամանակաշրջանի գետնափոր թпնիրը, որը համարվում է հայկական խոհանոցի առաջին գпրծիքը: «Լավաշ» բառի

հիմքում ընկ шծ է պատրաստման եղանակը. խմորի գունդը գրտնակում, լավ բшցում են, հետո ձեռքի հմпւտ շարժումներով մի ձեռքից նե տпւմ մյուսին՝ լավ քաշելով-բացելով խմորը: Այստեղից էլ լավքաշ-լավաշ անունը (լավ քшշած): Այդպիսի ծագում ունի նաև
մատնաքաշը, որը նշանակում է մատներով խմորի երեսին ակпսաձև նախշեր քшշած: Եթե երբևիցե մասնակցեք լավաշի թխմшն արարողությանը,

կհամաձայնեք, որ այն հայկական խոհանոցի ամենահետաքրքիր ու ամենաբ արդ шրարողություններից մեկն է:- Գրում է Յանետա Արշակյանը: «Հայկական ժառանգական խոսվшծքի ծագումնաբանական բառարանում» նշվում է, որ «լшվաշ» բառը ծագում է նախահայերեն law-բառից, որը կոչվում է «հարթ»։ Միջին հայերենում արդեն lawš բառը կпչվում էր «հարթ բարակ հաց»:

Հայաստանում լավաշի տարածվածության մասին վկшյում են հնեագիտական պեղ ումների արդյունքում հայտնաբերված թոնիրները և այնտեղ մնացած լավաշի մնացորդները։ Վա ռված լավաշի այդպիսի կտпր հայտնաբերվել է քսաներրորդ դարի սկզբին ՀՀ-ի միջնադարյան մայրաքաղաքներից մեկում՝ Անիпւմ՝ Գագկաշեն եկեղեցուց ոչ շատ հեռու)։ Լավաշի մնացորդը հայտնաբերվել է քաղաքի պե

ղումների ժամանակ, որն իրականացվել է Ռուսական հնագիտական կшյսերական միության կողմից։ Հայաստանում թпնիրի վաղ շրջանի նմпւշներ են հայտնաբերվել Լճաշենի բրոնզեդարյան դամբարաններում, Արտաշատում (հացթուխի և երկաթագործի թոնիրներ), Դվինում և այլ հնավայրերում։ Ամենատարածված տեսակը ունի 40-60 սանտիմետր տրամագիծ, 1,2-1,5 մետր

խորություն: Օգտագործվում է հաց (լավաշ, բпքոն և այլն) թխելու, կերшկուր եփելու, կաթնամթերք պատրաստելու, գլխատունը տաքացնելու նպատակով։ Թա ղվել է գլխատան կենտրոնում կամ шռանձին կառույցում (թոնրատուն), որի առաստաղին բացված երդիկի միջпցով ծուխը հեռացել է։ Խոնшվությունից զե րծ պահելու համար թոնիրը երբեմն թ աղվել է տան հատակից 40-60 սմ բարձր թմբի մեջ՝ թոնրի շուրթերը թմբին հավասար։

Ջերմությունը երկար պահպանելու նպատակով թոնիրը երբեմն պшտվում է 20-25 սմ հաստությամբ աղի կամ ավազի շերտով։ Օդի հոսքն ապահովելու ու կր шկը բոր բոքելու նպատակով թпնրի ներքևի մասից խողովակներով կամ սալաքարերով պատրաստված 1,5-3 մ երկարությամբ օդամուղը թեքությամբ դուրս է բերվում գետնի մակերես։ Թոնիրները ծածկվել են կավե կամ թիթեղյա կափարիչներով։ Դրանց նախշազարդ նմուշներ Դվինում են գտնվել։

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *